10 jaar Belvederebeleid. Een dubbelinterview
De invloed van het Belvederebeleid op de historische geografie en het historisch cultuurlandschap
Een gesprek met Guus Borger en Theo Spek
In 1999 verscheen de Nota Belvedere (VROM, OCW, LNV en V&W) over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Van 1999 tot 2009 heeft het programma Belvedere geprobeerd de kloof tussen de cultuurhistorische disciplines en de ruimtelijke ordening en inrichting te overbruggen. [...] Met het sluiten van de deuren is ook een eind gekomen aan de impulsen van het programmabureau en de subsidieregeling. Het is daarom een goed moment om terug te kijken op die 10 jaar: wat heeft het opgeleverd, en dan specifiek voor de historische geografie? Hebben we als discipline kunnen profiteren van al die aandacht voor cultuurhistorie? En is het historisch cultuurlandschap er beter van geworden? Deze vragen hebben we voorgelegd aan Guus Borger en Theo Spek. Borger is betrokken geweest bij het begin van Belvedere, terwijl Spek vooral in de eindfase een rol heeft gespeeld.
Dorpen tussen Hondsrug en Hunze. Ontstaan en ontwikkeling van de 'drie Larens'
De naam 'Laren' werd misschien al rond het begin van de jaartelling gebruikt voor de langgerekte nederzetting gelegen bij een bocht in de rivier de Hunze. Over een periode van wel duizend jaar ontstonden hier uiteindelijk de 'drie Larens', de dorpen Noordlaren, Midlaren, Zuidlaren. Door de synthese van archeologische, geografische en historische gegevens kon de bewoningsgeschiedenis van de streek worden gereconstrueerd.
De oude kreek Strype op Voorne. Van getijdenkreek naar watering en terug
In de laaggelegen polder tussen de dorpen Rockanje en Tinte op Voorne is een plas-drasgebied aangelegd. Het uitgangspunt voor deze wijziging van het landschap vormde de daar gelegen Strypse Watering. Een watergang en zijn aanliggende weilanden zijn getransformeerd tot een natuurgebied met capaciteit voor wateropvang. Het is echter niet zozeer een geheel nieuw landschap, als wel een herstel van een vroegere natuurlijke toestand. Ooit lag hier de getijdenkreek Strype, die in de middeleeuwen is afgedamd, gevolgd door verdere bedijking. De watergang en het meertje de Waal bij Rockanje vormden de overblijfselen van de voormalige kreek. Dat meertje en het nieuwgevormde waterrijke gebied vormen nu samen de Strype anno 2010. De aanleg van het plas-drasgebied, die verwijst naar de historie van dit landschap, vond plaats onder de noemer 'kreekherstel'. Het maakte deel uit van een omvangrijk programma van dergelijke projecten van landschaps- en natuurherstel in het noordelijke Deltagebied. Door het herstel van de Strype is er aanleiding om de historie van de kreek te bekijken. Interessante vragen zijn: wanneer precies en onder welke omstandigheden ontstond de kreek? En hoe vond de bedijking van de kreek in de middeleeuwen plaats? Deze vragen worden hieronder beantwoord. Aan het eind van dit artikel gaan we in op de actualiteit, de hersteloperatie zelf en haar directe gevolgen.
Discussie: Vergeten land. Gaten in de kaas
Reactie op de bespreking van Guus Borger van Chris de Bont, 2008. Vergeten Land; ontginning, bewoning en waterbeheer in de westnederlandse veengebieden (800-1350). Dissertatie Wageningen Universiteit in het HistorischGeografisch Tijdschrift, 27e jaargang (2009), nr. 3, p. 138-141.
Er is een gezegde dat luidt dat je stil moet zitten als je wordt geschoren. Omdat Guus Borger bij de bespreking van mijn proefschrift Vergeten Land volgens mij een wat al te bot mesje heeft gebruikt ben ik blij dat ik de gelegenheid heb gekregen om daarop te reageren.